Zelfbouw MG zender, kring na eindbuis

Misschien is het een idee om de insturing van de eindtrap variabel te maken. Zo kan je het vermogen altijd zo beperkt mogelijk houden.

Kleine vermogens kunnen op de kortegolf gigantisch ver komen. Voorwaarde is dat je dan een echt goede antenne hebt. Zie bijvoorbeeld www.aa1tj.com/elsilbo.html
5 tot 15mW op 3900khz gaat op die voorwaarde vele tientallen kilometers.
Maar we hebben het hier over een klein zendertje. Als je de uitgangskring goed afstemt op de oscillatorfrequentie heb je al enige onderdrukking. Als je er bovendien geen goede antenne aan hangt, is het uitgestraalde vermogen nihil en de kans op storing dus ook.
Wat je wel even moet doen, is kijken of je kleine zendertje ook wel écht klein is. Als dat ding onverwacht harder staat te oscilleren dan gedacht en per ongeluk 500mW oplevert, dan kan dat toch wel vervelend zijn...

Wat bandbreedte betreft - veel normale Philips radio's geven audiofrequenties tot 6khz nog weer. De luxe modellen (bx680a, bx760x bijvoorbeeld) soms zelfs tot 8khz. Dat klinkt dan erg mooi. Soms staat de bandbreedte ook in de servicedocumentatie aangegeven.

Sommige middengolfzenders hebben overdag ook een grotere bandbreedte. Op www.mediumwave.de staat soms de bandbreedte aangegeven.
Ik zou de bandbreedte niet te snel begrenzen voor thuisgebruik.

Ik ben het helemaal met jou eens dat je er voor moet zorgen met dit soort apparaten geen storingen of overlast te bezorgen. Echter zal dit met deze zender niet aan de orde zijn. Door zijn lage vermogen haalt hij met geluk het volgende blok.

Wat het de harmonischen betreft, heb ik er wel wat aangetroffen maar haalde amper een bereik van 10 meter.

Het wordt een ander verhaal als je met een ontwerp als dit vele Watts in de ether zou slingeren. Dan vraag je om problemen.

Om te kunnen constateren of een zender wel precies doet wat je ervan verwacht heb je op zijn minst een spectrumanalyser nodig. Alleen daarmee is vast te stellen wat voor rommel (daar vallen o.a. de harmonischen onder) de zender de ether in slingert.

Met een paar milliwatt kan onder gunstige omstandigheden een grotere afstand worden overbrugd dan je je kunt voorstellen. Met een "natte vinger" en een portable radio zijn nooit de metingen uit te voeren die nodig zijn om te controleren of een zender(tje) een of andere officiële gebruiker, zoals een hulpdienst, stoort of niet.

Ed van der Weele

Hallo Ed,

Ik ben het helemaal met jou eens dat je er voor moet zorgen met dit soort apparaten geen storingen of overlast te bezorgen. Echter zal dit met deze zender niet aan de orde zijn. Door zijn lage vermogen haalt hij met geluk het volgende blok.

Wat het de harmonischen betreft, heb ik er wel wat aangetroffen maar haalde amper een bereik van 10 meter.

Het wordt een ander verhaal als je met een ontwerp als dit vele Watts in de ether zou slingeren. Dan vraag je om problemen.

Groeten,
Paul

"Zo een blokgolf gebruiken bedoel ik natuurlijk alleen om er iets mee te laten zien, namelijk de vervorming die optreedt bij de stapresponsie, d.w.z. op de hoge frequenties."

Hallo Pieter,

Dat had IK er wel uit begrepen, maar verlies niet uit het oog dat ook leken op zendergebied deze threads lezen. Stel - een niet ondenkbeeldig geval - dat iemand in Den Helder, Scheveningen of Vlissingen in zijn flat op de 13de verdieping zo'n zendertje in bedrijf stelt. Hoe denk je dat de Kustwacht hierop reageert?
Daarom lijkt het me op zijn plaats om toekomstige gebruikers op de mogelijke gevaren te wijzen.

Ed van der Weele

Hallo Ed,

'Dan de modulatiefrequentie. Een blokgolf zoals Pieter dit voorstelt is natuurlijk volledig uit den boze. Sinds vele decennia geldt de bepaling dat de maximale modulatiefrequentie in de AM-omroepbanden 4500 Hz bedraagt.'

Zo een blokgolf gebruiken bedoel ik natuurlijk alleen om er iets mee te laten zien, namelijk de vervorming die optreedt bij de stapresponsie, d.w.z. op de hoge frequenties. Natuurlijk zou er bij het 'dagelijks' gebruik van het mini-zendertje feitelijk een laag doorlaat filter van 4,5 kHz gebruikt moeten worden.

Maar nu ga ik echt met deze discussie stoppen.

mvg, Pieter

Met belangstelling heb ik deze discussie gevolgd, te meer omdat ik geen ervaring heb met AM-zenders, maar uitsluitend met narrow FM- c.q. PM-zenders.
Mij lijkt het - speciaal in dit geval, een ultra laagvermogenzendertje - van belang om te zorgen dat de oscillator om mee te beginnen al zo min mogelijk harmonischen opwekt. Wat niet wordt opgewekt hoeft ook later niet te worden onderdrukt.

Dan de afstemkring in de modulatortrap. Dit is een enkelvoudige parallelkring, die - als het goed is - is afgestemd op de oscillatorfrequentie. Ik heb mijn twijfels of deze afstemkring wel in staat is om de aanwezige harmonischen van de draaggolf voldoende te onderdrukken. In de narrow FM/PM-zenders zoals ik ze ken (70 tot 500 MHz) wordt altijd een laagdoorlaatfilter toegepast. Dat filter ontbreekt hier volledig. Er wordt bij het afregelen van de anodekring van de modulatortrap uitsluitend een zo goed mogelijke aanpassing gemaakt aan de - zeker niet optimale - antenne.

Het afstemoog, een EMxx, lijkt er voor te zijn bedoeld een zo groot mogelijke spanning op de antenne te kunnen registreren. Welke frequentie(s!) die spanning op de antenne bevat is ongedefinieerd. Het afstemoog reageert op elke wisselspanning die wordt aangeboden. Ook de harmonischen.
Stel - in een extreem voorbeeld - dat de afstemkring van de modulatortrap onverhoopt wordt ingesteld op de 2de harmonische van de oscillatorfrequentie, dan licht het afstemoog 'verheugd' op en de bouwer/gebruiker denkt dat hij de zaak goed heeft afgeregeld. Er is immers een maximum uitslag op het 'oog' zichtbaar.

Op zijn middengolfradio zal hij het verschil niet opmerken; hij ontvangt zijn grammofoonplatenprogramma zonder enig probleem omdat de grondfrequentie van de oscillator toch ook wel wordt uitgezonden. Wat hij echter niet weet is dat de tweede harmonische veel sterker wordt uitgezonden en die zou best eens op de noodfrequentie van de scheepvaart (rond 2100 kHz) kunnen zitten. Een goed functionerend laagdoorlaatfilter dat alles boven ± 1500 kHz voldoende onderdrukt zou dit kunnen voorkomen.

Dan de modulatiefrequentie. Een blokgolf zoals Pieter dit voorstelt is natuurlijk volledig uit den boze. Sinds vele decennia geldt de bepaling dat de maximale modulatiefrequentie in de AM-omroepbanden 4500 Hz bedraagt. Vanuit dit gegeven is de maximale middenfrequentbandbreedte van een omroepontvanger door de fabrikanten op 9 kHz ingesteld. Indien de bandbreedte van de zender die 9 kHz ver overschrijdt, zoals bij een blokgolf het geval is, wordt de ontvangst er niet beter maar slechter door. Hieruit volgt vrijwel automatisch dat ook de modulatiefrequentie beperkt behoort te worden. Dus ook hier een laagdoorlaatfilter toepassen om te voorkomen dat de bandbreedte van de AM-zender het maximum van 9 kHz overschrijdt, c.q. de maximaal toelaatbare modulatiefrequentie beneden 4,5 kHz blijft.

Hoe e.e.a. in het onderhavige ontwerp moet worden geïmplementeerd is mijns inziens de taak van de ontwerper van het schema. Ik ga daar zelf geen tijd in steken.

Ed van der Weele