Ohmse waarde ontrekken door meer luidsprekers

Als voorbeeld dan eens de Philips B6X43A. Dat is een radio met 2 kanalen (stereo), met in ieder kanaal een EL84 met uitgangstransformator en een 800 Ohm luidspreker. De figuur laat een van die twee eindtrappen zien.

Een tweede luidspreker per kanaal komt parallel te staan aan de luidspreker die al in de radio zit, al dan niet met tussenschakeling van een condensator van 82K pF (een primitief scheidingsfilter). Zonder tussenschakeling van die condensator halveert de impedantie, dus de belasting van 800 Ohm wordt 400 Ohm. Met tussenschakeling van die condensator ligt het wat ingewikkelder. Het komt er min of meer op neer dat voor het laag de impedantie 800 Ohm blijft. Maar naarmate je richting het hoog gaat, neemt de impedantie geleidelijk af tot 400 Ohm.

Omdat het merendeel van de energie in muziek en spraak in het laag zit, zal de B6X43A het qua vermogen nog wel goed doen met een extra luidspreker mits die condensator van 82K pF er dan tussen zit. De extra luidspreker geeft dan natuurlijk vooral mid/hoog weer en (dus) niet ook het laag. Maar de vervorming in het hoog zal wel wat toenemen.

Zonder tussenschakeling van die condensator geldt wat Ben en ik eerder al aangaven. De vervorming zal hoger zijn en het vermogen zal flink afnemen (de 3 Watt wordt dan minder dan 1,5 Watt), en dat afgenomen vermogen moet dan ook nog eens over twee luidsprekers worden verdeeld.

Groet,
Robert

 

De impedantie van de luidspreker maakt niets uit, mits de aanpassing klopt. Het verhaal van Robert blijft hetzelfde. Bij de Philips B7X94A is de interne luidspreker 400 Ohm, terwijl de l.s. uitgang is ingesteld voor 800 Ohm. Zit ook op een andere aansluiting op de uitgangstrafo.

Bij bijvoorbeeld jukebox versterkers is de mogelijkheid de uitgangsimpedantie in te stellen op het aantal luidsprekers. De benodigde schakelaar heeft dan standen voor verschillende vermogens.
Stel de versterker is 25 W., dan moet je zonder extra luidsprekers deze schakelaar op de hoogste stand zetten. De aanpassing klopt dan. Sluit je extra luidsprekers aan dan moet de schakelaar op een lagere stand staan, zodanig dat de aanpassing klopt. Bij de versterker hoort een tabel hoe deze schakelaar ingesteld moet worden.
De meeste versterkers hebben een aansluiting voor 70 V. en op de extra luidspreker zit een schakelaar waarmee je het vermogen instelt dat de luidspreker uit de versterker opneemt.
Zet je de schakelaar op de versterker op bijvoorbeeld 8 W., dan heb je bij een 25 W. versterker 17 W. “over” en kan je bijvoorbeeld 3 luidsprekers van 6 W. aansluiten. 
Zo heb je altijd de best mogelijke aanpassing.

In feite zou bij een radio voor een juiste aanpassing een andere aftakking op de luidspreker gekozen moeten worden als je een extra luidspreker aansluit. Ik heb dit bij een radio nog nooit gezien. En dan staat er wel bij de aansluiting dat de extra luidspreker 5 Ohm moet zijn, maar van een juiste aanpassing is geen sprake meer. Of zou het zo zijn dat de aanpassing klopt met een extra luidspreker aangesloten en dat de radio met zijn eigen luidspreker minder vermogen geeft?
Meestal is de eindbuis zuiniger ingesteld dan die maximaal kan leveren. Dan blijft er bij onjuiste aanpassing nog minder over.

Dan de 800 Ohm seriebalans eindtrap. Met een extra luidspreker wordt de belasting impedantie 400 Ohm. Ik zou wel eens willen weten of meten wat er dan nog uitkomt.

Eigenlijk klopt er dus niets meer van de aanpassing bij toepassing van een extra luidspreker.

Groeten,
Peter
 

Indien het zo kritisch zou zijn had de ontwerper van het versterkergedeelte
er wel voor gezorgd dat door middel van een schakelaar op de entrede de
inwendige luidspreker wordt uitgeschakeld.De ontwerper zal hier met de
wikkelverhouding van de uitgangstrafo wel rekening hebben gehouden dat
er zomaar een extra lsp wordt bijgeschakeld.
Er wordt immers ook niet een impedantie van de aansluiting vermeld.
Ken alleen info als laag/hoogohmig.

Ja Robert dat is mij bij het aanhoren
ook wel opgevallen .
 Maar er zijn wel een aantal OTL radio.s met extra LS.8oo ohm 
en zo wel met trafo. Bij plano,s komt het vaak voor extra LS
daar zit ook vaak een  kerr trafo in 800 ohm .EL 84
 huub
 

Als je een tweede luidspreker aansluit die een zelfde impedantie heeft als de luidspreker die al in de radio zit, dan halveert de belasting van de eindbuis (of eindbuizen, zoals bij OTL radio’s). Ik neem daarbij wel aan dat de radio geen speciale voorzieningen voor het aansluiten van externe luidsprekers heeft (zoals meerdere taps op de secundaire o.i.d.). Ik ga er dus van uit dat de tweede luidspreker simpelweg parallel komt te staan aan de luidspreker die al in de radio zit.

Ben schreef al dat je dan meer vervorming krijgt. Daarnaast neemt ook het maximale uitgangsvermogen nog eens flink af (en die moet dan ook nog eens verdeeld worden over twee luidsprekers).

Bijgaande figuur (Deel V, bladzijde 279 van de bekende Philips boekenreeks over Electronenbuizen) laat zien wat er met het uitgangsvermogen en de vervorming van een EL41 gebeurt als je afwijkt van de gebruikelijke primaire impedantie van 7K Ohm (bij Va = Vg2 = 250V).

Stel dat die impedantie van 7K halveert omdat je aan de secundaire kant van de uitgangstransformator een tweede luidspreker aansluit die dezelfde impedantie heeft als de luidspreker die al in de radio zit. Dan ‘ziet’ de EL41 in plaats van 7K nog maar 3,5K als belasting. Als je dan in de figuur naar curve c kijkt, kun je zien dat het uitgangsvermogen bij 7K en 10 % tweede harmonische vervorming bijna 4 Watt is, maar bij 3,5K is dat nog maar 1,75 Watt.

Groet,
Robert

 

De luidsprekeruitgang op een radio uit de buizentijd was meer bedoeld om ook
in een ander vertrek het programma te kunnen beluisteren.
Toendertijd had het gros van de bevolking nog maar één radio en de inwendige
luidspreker werd ook niet uitgeschakeld.
Deze stond dus parallel aan de uitwendige luidspreker en voor de juiste geluid-
verdeling moet de externe luidspreker dezelfde impedantie en liefst ook nog
het zelfde rendement hebben.