Wordt het toch nog wel interessant.
Onderstaand is mijn mening, zoals ik onder andere veertig jaar met hifi
spullen omging. Anderen hebben nog langere ervaringen met het luisteren naar
muziekweergave via hifi installaties, maar ik ben er van overtuigd dat velen het
(al dan niet deels) met me eens kunnen zijn.
Wil je een hifi installatie beoordelen, dan zal je toch naar muziek moeten
luisteren die in werkelijkheid ook onversterkt en zonder elektronische effecten
gespeeld en beluisterd kan worden. Popmuziek is dat zelden en elektronisch
gemanipuleerd. Bij klassieke muziek proberen ze juist hun best te doen de
opname zo natuurlijk mogelijk weer te geven (hifi, werkelijke weergave).
Dan kom je automatisch bij jazz, blues en vooral klassieke muziek uit.
Niet voor niets wordt in de hifi bladen deze muzieksoorten meestal gebruikt
bij beoordelingen van hifi componenten.
Of kijk en luistert naar de HiFi Firato Testplaten van jan Kool. Prachtige
fragmenten van klassieke muziek gebruikt hij op de achterkanten van beide
platen in de box en in het boekje beargumenteerde hij de stukken en wat er
van verwacht mag worden op een hifi set. Daarbij zijn voor hem de belangrijkste
componenten het element (diens volgzaamheid) en de luidsprekers. Niet de
versterker, die moet gewoon zijn werk goed doen en zich vooral niet laten horen.
Niet voor niets vroeg ik daarom in het begin naar de gebruikte luidsprekers.
Zonder die te vermelden (en hun opstelling!) is een beoordeling geen goede beoordeling.
Een hifi set kan je het best beoordelen met een piano solo (piano is altijd nog
het moeilijkste instrument voor een hifi set), of vioolpartijen, of zelfs een koor
uit een opera van Verdi (volgzaamheid van het element!) of de zeer gecompliceerde
weergave van een dubbelsnarige mandoline, maar ook de menselijke stem bij zang.
Eigenlijk hoe eenvoudiger en natuurlijker de muziek, des te beter kan een hifi installatie
ermee beoordeeld worden. Het blijft bij een hifi set een schamele benadering ten opzichte
van de live weergave. Wat niet wegneemt dat er bij een goede hifi set veel valt te genieten.
Maar ook bij de meeste jazz en blues kan je goed uit de voeten of de hifi set voldoet
aan de werkelijke weergave.
En misschien was het arrogant van Philips toen ze onze hifi componenten ontwierpen
halverwege de jaren vijftig, maar ze gingen ervan uit dat de personen die hun hifi
apparatuur kochten vooral liefhebbers waren van klassieke muziek, maar ook jazz.
Popmuziek bestond toen feitelijk nog niet, de toenmalige artiesten schurkten allemaal
tegen de jazz aan. Pas in 1957/58 werd pop muziek, met bijvoorbeeld de komst van
Elvis Presley, totaal anders. Daarvoor was enige tijd jazz nog DE muziek voor de jonge
generatie (denk aan de zeer populaire jazz concerten in het Concertgebouw, prachtig
gefotografeerd door Ed Van der Elsken).
Onze oude hifi spullen (ook de speakers) zijn vooral ontworpen vanuit de toenmalige
bestaande muziek: klassieke muziek, jazz en blues. Muziek waarvan bij de hifi installatie
verwacht werd dat die zo werkelijk (natuurlijk) mogelijk werd weergegeven.
Maar ook moderne popartiesten die overgaan tot 'unplugged' muziek spelen schurken
vrijwel altijd tegen jazz en blues (country) -en zelfs klassieke muziek- aan.
Mijn conclusie is dat vooral met klassieke muziek, jazz en blues (muziek waarbij bij de
opname gestreefd wordt naar een zo natuurlijk mogelijke weergave) valt te bepalen
hoe goed een (complete) hifi installatie klinkt.
Jan Kool haalde heel wat beweringen over hifi onderuit en verwees ze naar het rijk der
fabelen, onderbouwt met sluitende argumentatie. Vervolgens kwam hij met argumenten
hoe hifi wel moest klinken;
natuurlijke (akoestische) muziek laten ervaren hoe het zo realistisch mogelijk klinkt.
Kocht je een nieuwe hifi installatie dan was de regel: koop eerst de luidsprekers, beknibbel
daarbij niet op de uitgave, en zoek dan vervolgens naar de andere componenten. Niet
andersom omdat daarbij het gevaar bestond dat er bezuinigd werd op de aanschaf van de
luidsprekers.
Uiteraard is dat bij oude hifi spullen onmogelijk, daar is nagenoeg geen keuze meer in mogelijk
en moet je aanvaarden wat op je pad komt, ook al zoek je langdurig naar bepaalde onderdelen.
Je kan de weergave ervan daarom wel beoordelen, maar niet meer veroordelen.
