Mono persing uit de nadagen van vinyl.

 

We moeten even van een hardnekkig misverstand af. Wanneer er een mono-signaal aan een stereo-snijkop toegevoerd wordt dan zal de groef alleen horizontale modulatie bevatten en geen verticale. De groef is dan identiek als wanneer er een mono-snijkop gebruikt zou zijn. Dat is indertijd zo afgesproken rond 1957. Mono en stereo-platen moesten compatible zijn. Neem de proef op de som: Sluit één van de kanalen van het element in tegenfase aan en speel dan een "stereo-plaat" met mono-opname af via je versterker in stand mono. Je zal dan niets horen behalve rumble ed. Kortom deze plaat bevat geen stereo-informatie en is gewoon mono ook al is hij met een stereo-kop gesneden. Het pinch effect komt niet alleen voor bij stereo-platen maar ook bij mono-platen en wordt veroorzaakt doordat de vorm van de snijbeitel niet overeenkomt met de vorm van aftastnaald. Zou je een plaat aftasten met een naald met gelijke vorm als de snijbeitel dan wordt de plaat zwaar beschadigd en is verder onbruikbaar. De vervorming door het pinch-effect is te verbeteren door bv. elliptische naalden of varianten te gebruiken. Shure heeft ooit elliptische 1 mil naalden geleverd voor zijn topelementen om de weergave van mono-platen te verbeteren, maar die zijn uiterst zeldzaam. Ik ben ze nooit tegengekomen. Ik kan nog herinneren dat ik een recentie heb gelezen in Luister (?); daar was men laaiend enthousiast. 0,7 mil is een compromis naald voor mono- en stereo-platen. Naalden voor alleen stereo zijn er met afronding 0,5 of 0,6 mil. Philips had bv. ook 15 u naalden voor de GP410. Een elliptische naald is een betere oplossing. Behalve voor de RCA dynagroove platen. Daar had men een extra vervorming toegevoegd aan het signaal om het pinch-effect van radiale naalden te verminderen. Deze platen geven met een elliptische naald juist extra vervorming.

Sorry als ik je niet goed begrepen heeft
Ik las over mono groeven dus vandaar
 Maar ik zal daar niet meer over schrijven de Mono groeve 
 Daar heb ik men onder vinding en mening over 
 Dus laat het verders  rusten ..
Huub

schreef :

Dat is allenmaal waar hr RR
Daarom gebruik ik voor mono gewoon een goed
Kristal MONO element PH of Ronette op een goede tafel
Dat is Beter als Stereo apperatuur te gebruiken
De naald is smaller of ook korter en minder naald druk
De naald gaat Zweven in de brede MONO groeven en Tast ook minder af
 met een PH opsteek Stereo Element  gaat het nog redelijk gezien de naald druk 6,5 gr
ook de naald van PH is redelijk goed voor mono gebruik 
huub

Huub, als ik je bericht zo lees heb je weinig van mijn verhaal begrepen. 
Als ik het goed begrijp schrijf je het tegenovergestelde dan ik bedoel. 
En het is ook de vraag niet van Bert. Hij vraagt volgens mij naar de mono 
groef van een moderne plaat in het stereo tijdperk. 
In principe is een mono groef niet breder dan een stereo groef. 
Een mono groef is in principe consistent even breed, zij het dat er een 
variatie in zit omdat dit wordt veroorzaakt door de snijbeitel die de 
groef maakt. Dat veroorzaakt ook het pinch effect. 
De maximale breedte van een stereo groef is gelijk aan de breedte van
een mono groef, volgens mij. De gemiddelde breedte van een stereo 
groef zou dus minder zijn dan een mono groef. Maar feitelijk zijn ze 
onvergelijkbaar met elkaar. Beide zijn echter microgroove. 
Daarom is het zo mooi dat de 0.7 tip universeel is. 
Een stereo groef is uitermate variabel en daardoor niet te vergelijken 
met een mono groef. De stereo groef gaat immers heen en weer, op en 
neer. wordt breder en smaller en ook nog eens door de beide verschillende 
zijwanden constant variabel in beweging om het stereo effect te bewerkstelligen. 
Stereo is de som van de horizontale en de verticale beweging. 
Het is eigenlijk verbazingwekkend dat beide groeven -de een heel simpel en de 
ander uiterst gecompliceerd- dezelfde kwaliteit aan geluid weergeven, de één
echter in mono en de ander in stereo. 

"De naald gaat Zweven in de brede MONO groeven en Tast ook minder af"....
Totale onzin bij een goede afstelling. 
 

Dat is allenmaal waar hr RR
Daarom gebruik ik voor mono gewoon een goed
Kristal MONO element PH of Ronette op een goede tafel
Dat is Beter als Stereo apperatuur te gebruiken
De naald is smaller of ook korter en minder naald druk
De naald gaat Zweven in de brede MONO groeven en Tast ook minder af
 met een PH opsteek Stereo Element  gaat het nog redelijk gezien de naald druk 6,5 gr
ook de naald van PH is redelijk goed voor mono gebruik 
huub

Hoi Bert. 

Het is wel degelijk een mono groef, maar volgens de normen van een moderne stereo groef te behandelen. Dat wil zeggen dat dezelfde tip gebruikt kan worden als voor een stereo groef. Een mono groef kan geen stereo groef zijn. Beide zijn in feite totaal anders.
Moderne mono platen moeten behandeld worden op dezelfde manier als een stereo plaat. Ook gebruik je geen 1 mil naalden meer. Maar ook de naalddruk dus. Belast de plaat dan ook niet met een vintage element met een naalddruk groter dan 3,5 gram. De oude platen kunnen daar wel tegen, maar de moderne minder goed. Het vinyl is immers wat anders (de oude platen zijn harder en niet flexibel).
Moderne mono elementen hebben in feite alleen de functie om bijgeluiden zoals tikken en dergelijke niet in stereo weer te geven op een stereo installatie. Bij gebruik van een stereo element blijft de opname uiteraard mono, maar de bijgeluiden zijn stereo en dat wil je dan niet. Een modern mono element heeft een tip van 0.7 en niet van 1 mil. Met die naald zou je de moderne mono groef op den duur toch kunnen beschadigen.
Dit dus in tegenstelling tot de oude mono platen.
Betreffende de laatste zin.
Een mono groef is een soort slingerende rivier, de zijkanten zijn alleen bedoeld om de naald in de groef te houden. Bij een mono groef gaat het om de 'middle of the road', dus de middenlijn die exact aangehouden moet worden. Die middellijn is de informatie die doorgegeven moet worden, niet die van de zijkanten zoals bij een stereoplaat. 

Na de 2e WO werden opnames op tape gezet. Het maakt dus niet uit of die opname op schellak of vinyl staat. Beide hebben alleen hun eigen 'kwaliteiten'. Na 1950 ontstonden de 'moderne 78 toeren platen' die een correctie hadden en eigenlijk niet met een slingergrammofoon behandeld hadden moeten worden. Dat gebeurde wel met als gevolg dat deze 'moderne 78 toeren platen' bij de eerste keer afspelen met een slingergrammofoon al verpest waren. 

In principe is de 0.7mil tip universeel. Hij zakt alleen wat dieper in de groef (die moet dus schoon zijn) dan de 1 mil, maar hij volgt precies dezelfde lijn die ik hiervoor 'middle of the road' noemde. De weergave van een 1 mil of een 0.7 mil is dus precies hetzelfde en zou dat ook moeten zijn. 
Mensen die beweren dat een 0.7 tip in een mono groef anders klinkt dan een 1 mil tip kramen dus onzin uit. Beide naalden kunnen immers niet anders dan dezelfde groef met dezelfde middle of the road volgen. 
Het bekende plaatje nog even: